دەستپێشخەری کی کارد: "ملیۆن بیرۆکە بۆ چارەسەرکردنی ملیۆنێک کێشەی ڕاستەقینە"... بەهاع عەبدولحوسێن بۆ پرۆگرامەرەکان: کۆد ئەوە نییە کە گرنگە

لە میانی کۆنفرانسی ڕۆژی پرۆگرامەرانی عێراقدا، بەهاعە عەبدولحسێن، بەڕێوەبەری جێبەجێکاری کۆمپانیای کەی کارد، دەستپێشخەریی "ملیۆن بیرۆکە بۆ چارەسەرکردنی ملیۆنێک کێشەی ڕاستەقینە" دەستپێکرد و داوای لە پرۆگرامەرانی عێراق کرد بیرۆکەکانیان بۆ چارەسەرکردنی کێشە کۆمەڵایەتییەکان پێشکەش بکەن.

با ڕاستگۆ بین... چاوەڕێی ئەوە بووین گوێمان لە قسە ئاساییەکان بێت سەبارەت بە گرنگی پرۆگرامسازی، داهاتووی تەکنەلۆژیا، هاندانی گەنجان بۆ فێربوونی زمانی پرۆگرامسازی. بەڵام ئەوەی گوترا تەواو جیاواز بوو، و ڕەنگە بۆ هەندێک لە پرۆگرامەرەکان شۆککەر بوو.

داوای نەکرد کۆدی نایاب بنووسن. داوای لێکردن لە بنەڕەتدا شێوازی کارکردنیان بگۆڕن و سیاسەتێکی نوێ بگرنەبەر: بیر لە چارەسەرکردنی کێشە کۆمەڵایەتییەکان بکەنەوە نەک نووسینی کۆد. هۆکارەکەی ڕوونە: زیرەکی دەستکرد بۆشایی کۆدکردنی پڕکردۆتەوە و ئیتر ئەوە کلیل نییە. کاتێک ئەم بانگەوازە لە دڵی کەرتی پارەدانی ئەلیکترۆنیەوە دێت، ئەوە تەنها قسەی گشتی نییە لەسەر تەکنەلۆژیا، بەڵکو پەیامێکی ڕاستەوخۆیە بۆ هەموو ئەو کەسانەی کە لە بواری فینتەکی عێراقیدا کاردەکەن.

یەکەم: بەهاعە عەبدولحوسێن چی لە پرۆگرامەران دەپرسێت؟ سەردەمی "تەنها کۆد دەنووسم" کۆتایی هات هاوڕێ پرۆگرامەرەکەم. ڕاستییەکە توند و تیژە، بەڵام دەبێت ئەوە بڵێین: ئەوەی پێشتر چەندین کاتژمێر بەسەر دەبردیت بۆ نووسین، زیرەکی دەستکرد ئێستا دەتوانێت لە چەند خولەکێکدا بنووسێت. ئەمە هەڕەشە نییە؛ پەیوەندی بە چارەسەرکردنی کێشەکە هەیە نەک ئامرازەکە. کێشەکە لە بیرکردنەوەدایە. ئەگەر پرۆگرامەرێک خۆی بە ژمارەی دێڕەکان پێناسە بکات کە دەینوسێت، ئەوا کێبڕکێ لەگەڵ ئامێرێک دەکات کە ناتوانێت لێی بباتەوە. بەڵام ئەگەر بەو کێشانەی کە چارەسەری دەکەن خۆیان پێناسە بکەن، ئەوا دەچنە ناو کایەیەکەوە کە ئامێرەکان بە تەنیا ناتوانن دەستی پێ بگات: کایەی تێگەیشتن لە مرۆڤەکان. زیرەکی دەستکرد دەتوانێت کۆدی دەروازەی پارەدان بنووسێت، بەڵام تێناگات بۆچی دوکاندارەکەی ئەلشورجە پارەی کاش بە باشتر دەزانێت، یان بۆچی خانەنشینێک بە شێوەیەکی ڕاستەوخۆ دەچێتە ATM سەرەڕای ئەوەی ئەپەکە لە مۆبایلەکەیدا هەیە. تەنها کەسێکی ناوخۆیی لەوە تێدەگات.

دووەم: بۆچی دەستپێشخەری کی کارد بە تایبەتی پەیوەندی بە کەرتی فینتەکەوە هەیە؟ چونکە فینتەک لە عێراقدا تەنها کەرتێکی تەکنەلۆژی نییە؛ ڕاستەوخۆ کاریگەری لەسەر ژیانی ڕۆژانەی خەڵک دەبێت: مووچە، پارە، پاشەکەوت و بزنسە بچووکەکانیان. وە با ڕوون بین: تەحەدای ڕاستەقینە بۆ فینتەکی عێراقی بە پلەی یەکەم تەکنیکی نییە. بەرنامەکان هەن، سیستەمی پارەدان هەن و ژێرخانی گەشەسەندندایە. بەڵام پرسیاری ڕاستەقینە ئەوەیە: ئایا هاوڵاتی ئاسایی ئەوەندەی متمانەی بە دراوی ناو گیرفانی هەیە متمانەی بە پارەی ئەلیکترۆنی هەیە؟

ئایا ئەپلیکەیشنەکە بۆ کەسانی بەساڵاچوو و بۆ ئەوانەی توانای خوێندنەوەیان سنووردارە و بۆ کەسێکی خەڵکی گوندنشین دروستکراوە، هەروەک چۆن بۆ گەنجێکی قەرەدە داڕێژراوە؟

ئایا خاوەن بزنسە بچووکەکە هەست دەکات پارەدانی ئەلیکترۆنی کارەکانیان ئاسانتر دەکات، یان ئاڵۆزتر دەکات؟

ئایا بەڕاستی گشتگیری دارایی دەگاتە پارێزگا و قەزا و قەزا لاوەکییەکان، یان تەنیا وەک دروشمێک لە شارە گەورەکاندا دەمێنێتەوە؟

ئەمانە پرسیارگەلێکن کە کۆد ناتوانێت وەڵامیان بدەنەوە. ئەوانەی لە خەڵک تێدەگەن و بیر لە کێشەکە دەکەنەوە پێش چارەسەرکردن وەڵامیان دەدەنەوە و ئەمەش ڕێک کرۆکی ئەو بانگەوازەیە کە لە ڕۆژی پرۆگرامەرانی عێراقدا کراوە.

سێیەم: پڕۆگرامەری عێراقی کێشەکە دەژی... کەواتە بۆ چارەسەری ناکات؟

پرۆگرامەری عێراقی خەڵکی هەسارەیەکی تر نییە؛ خۆی لە ڕۆژی مووچەدا لە ATM لە ڕیزدا وەستابوو، خێزانەکەی بینی کە لەگەڵ کاغەزەکاندا کێشەیان هەبوو، گوێی لە دوکاندارەکە بوو کە دەیگوت "پارەدانی ئەلیکترۆنی نییە، تەنها پارەی کاش". پرسیاری ڕاستەقینە ئەوەیە: چەند پرۆگرامەری عێراقی کێشەیەکی دارایی ڕۆژانەیان بینیوە و لە دڵی خۆیاندا بیریان لەوە کردۆتەوە "ئەمە بە ئاسانی چارەسەر دەکرێت"، دواتر چووەتە پێشەوە؟ چونکە هیچ سەکۆیەک نییە بۆ گوێگرتن لێی، و هیچ بوونێک نییە بۆ وەرگرتنی بیرۆکەکەی.

بیهێنە بەرچاوت ئەمە:

1- پرۆگرامەرێک بیر لە ڕووکارێکی ئەپێکی زۆر سادە دەکاتەوە، کە دوگمەی گەورە و دەنگی عێراقی بێت، کە ڕێگە بە ژنێکی بەساڵاچوو بدات حەسابەکەی بدات بەبێ ئەوەی پێویستی بە نەوەکەی هەبێت.

2- پرۆگرامەرێک لە موسڵ خەریکی دروستکردنی ئامرازێکە کە بەقاڵی و فرۆشیارانی سەر شەقامەکان ئاسانتر دەکات بۆ وەرگرتنی پارەی ئەلیکترۆنی و بەدواداچوونی هەژماری ڕۆژانەیان.

3- پرۆگرامەرێک لە بەسرە بیر لە ڕێگایەک دەکاتەوە بۆ ئەوەی گەنجان لە بەڕێوەبردنی پارەکانیان تێبگەن و پاشەکەوتکردنیان تێبگەن، بە بەکارهێنانی زمانێک کە لێی تێدەگەن نەک زمانی بانکەکان.

4- پرۆگرامسازێک لە دیوانیە چارەسەرێک پێشنیار دەکات بۆ کەمکردنەوەی قەرەباڵغی لە ATMەکان لە ڕۆژی مووچەدا.

5- پرۆگرامسازێکی شاری هەولێر بیر لە ئامرازێکی هۆشیاری دەکاتەوە بۆ پاراستنی خەڵک لە ساختەکاری دارایی لە ڕێگەی سۆشیال میدیا و نامەی ساختە.

ئەمانە چارەسەری جێبەجێکراو نین، بەڵکو نموونەی ئەو جۆرە بیرکردنەوەن کە دەستپێشخەری کارتی کلیل بانگەشە بۆ دەکات: لە کێشەکەوە دەست پێبکە نەک کۆد.

چوارەم: لە "چۆن بینووسم؟" بۆ "چی چارەسەر بکەم؟"

جیاوازی نێوان پرۆگرامەری تەقلیدی و ئەو پرۆگرامەرەی کە ئەم دەستپێشخەرییە هانی دەدات، لە ڕیزبەندی پرسیارەکاندایە. یەکەمیان دەپرسێت: بە چ زمانێک بنووسم؟ وە چ چوارچێوەیەک بەکاربهێنم؟ پرسیاری دووەم ئەوەیە: کێشەکە چییە؟ کێ بەدەستیەوە دەناڵێنێت؟ وە چۆن بزانم کە ئایا چارەسەرەکەم لە ڕاستیدا هیچی گۆڕیوە؟

بە تایبەتی لە فینتەکدا ئەم جیاوازییە زۆر گرنگە. بەرهەمێکی دارایی نایاب لە ڕووی تەکنیکییەوە کە لە نیگەرانی و خووەکانی بەکارهێنەر تێناگات، بەبێ بەکارهێنەر لە ئەپ ستۆردا دەمێنێتەوە. بەڵام بەرهەمێکی سادە کە لەسەر تێگەیشتنێکی ڕاستەقینە لە مرۆڤەکان بنیات نراوە، دەتوانێت خووەکانی تەواوی کۆمەڵگایەک بگۆڕێت. پرۆگرامەری ئەمڕۆی فینتەک دەبێت نیوەی ئەندازیار بێت و نیوەی لە مرۆڤەکان و بودجە و ترسەکانیان تێبگات.

پێنجەم: دەستپێشخەریی "ملیۆن بیرۆکە" چۆن سەردەکەوێ؟ بیرۆکەیەک لەسەر کاغەز کێشەیەک چارەسەر ناکات. هەموومان لەبارەی "سندووقی سکاڵا و پێشنیار"ەوە دەزانین کە بە دیواری هەندێک فەرمانگەی حکومییەوە هەڵواسراوە، سندوقێک کە کەس نازانێت دوایین جار کەی کراوەتەوە. کۆکردنەوەی بیرۆکەکان ئاسانە. بەشە قورسەکە ئەوەیە کە دوای ئەوە چی ڕوودەدات.

بۆ ئەوەی ملیۆنێک بیرۆکە نەبێتە ملیۆن وەرەقە، پێویستمان بە میکانیزمێکی ڕوونە:

وەرگرتنی بیرۆکە بە شێوەیەکی ئاسان و کراوە بۆ هەموو پرۆگرامسازەکان، لە بەغدا و ئەودیوەوە؛ هەڵسەنگاندنی جددییان، نەک لەسەر بنەمای پەیوەندییە کەسییەکان یان ئیحراجییەکان؛ هەڵسەنگاندنی توانای تەکنیکی و ڕێکخراوەیییان، بە تایبەت کە هەر بیرۆکەیەکی دارایی دەبێت بە چوارچێوەی ڕێکخراوەیی و چاودێری دامەزراودا تێپەڕێت؛ پەرەپێدانی بیرۆکەی بەڵێندەر لەگەڵ سەرچاوەکانیان، نەک تەنها لە دوورەوە، جێبەجێکردنی ئەوانەی کە دەتوانن بژین؛ پێوانەکردنی ئەنجامەکان بۆ دیاریکردنی ئەوەی کە ئایا شتێک لە ژیانی خەڵکدا گۆڕاوە یان نا؛

ملیۆنێک بیرۆکە کە لەناو کشۆیەکدا قفڵ کراوە یەکسانە بە سفر. تاکە بیرۆکەیەک کە جێبەجێ بکرێت کە مرۆڤ سەعاتێک لە ڕۆژەکەیان ڕزگار بکات، یان هاوڵاتییەکی نوێ دەهێنێتە ناو سیستەمی داراییەوە، بەهای زیاترە لە هەموو دروشمەکان.

شەشەم: شەفافیەت... یان هیچ. ئەو پرۆگرامسازە عێراقییە زۆر ئەزموونی کردووە و بینیویەتی بیرۆکەکانی هەندێکجار بەبێ ئیسباتکردن وەرگیراون، یان بەبێ ڕوونکردنەوە ون دەبن. هەر ئەمەش وایکردووە وریا بووە.

ئەوەی متمانەی ئەو بەدەست دەهێنێت ڕوونییە: پێوەرەکانی هەڵسەنگاندن چین؟ کێ هەڵسەنگاندن دەکات؟ چی جێبەجێ کراوە؟ چی نەتوانرا جێبەجێ بکرێت و بۆچی؟ وە ئایا مافی سەرچاوەی بیرۆکەکە پارێزراوە؟ متمانە لێرەدا وردەکارییەکی بچووک نییە. هەر کەرتێک داوا لە خەڵک بکات پارەکەی پێ بسپێرن، دەبێت یەکەم کەس بێت کە بیسەلمێنێت کە ڕێز لە بیرۆکەکانیان دەگرێت.

حەوتەم: ئەو پرسیارانەی دەبێت وەڵام بدرێنەوە. چونکە ئێمە دەمانەوێت ئەم دەستپێشخەرییە سەرکەوتوو بێت، نەک تەنها وەک دەستەواژەیەکی جوان لە کۆنفرانسێکدا بمێنێتەوە، ئەم پرسیارانە دەوروژێنین.