قەڵغانی فنتێکی عێراق: پاراستنی سایبەری لە پێشەوەیە، و ڕێنماییە گرنگەکان بۆ بەکارهێنانی سەلامەتی ئەپە بانکدارییە ئەلیکترۆنیەکان

پاراستنی پارە دیجیتاڵیەکانت: بانکە عێراقیەکان چۆن پاراستنی سایبەری بەهێز دەکەن؟

بانکە عێراقیەکان، بە پشتگیری البنك المركزي العراقي، گرنگی وەبەرهێنان لە پاراستنی سایبەری دەزانن بۆ پاراستنی دارایی و داتاکانی کڕیاران. لەم ڕووانگەیەدا، هەنگاوە ستراتیژییەکان دەگرن، لەوانە:

• بەکارهێنانی ستانداردە جیهانییەکان: بانکی ناوەندی چوارچێوەی NIST 2.0 وەک سەرچاوەیەکی نیشتیمانی بەکار دەهێنێت بۆ بەهێزکردنی پاراستنی بانکەکان.

• پەرەپێدانی تواناکانی ناوخۆ: دروستکردنی تیمە تایبەتەکان بۆ چاودێری سایبەری و بەهێزکردنی سیستەمەکانی SIEM و IDS بۆ دۆزینەوەی هەڕەشەکان.

• ڕاهێنانە سایبەریەکان: ناوەندی نیشتیمانی پاراستنی سایبەری “CyberDrill 2026” بەڕێوەبرد بۆ تاقیکردنەوەی ئامادەیی تیمەکان.

• وەبەرهێنان لە تەکنەلۆجیای پێشکەوتوو: بەکارهێنانی زیرەکی دەستکرد و چارەسەرە وەک Palantir بۆ دۆزینەوەی فڕێدکاری پێشتر لە ڕوودانەوەی.

ئەم هەنگاوانە ئامانجی دروستکردنی سیستەمێکی دارایی دیجیتاڵی بەهێز هەیە کە دەتوانێت بەرامبەر هەڕەشەکان وەستێت و باوەڕی هاوڵاتیان و وەبەرهێنەران بپارێزێت.

ڕێنماییە زێڕینەکان بۆ بەکارهێنانی سەلامەتی ئەپە بانکدارییەکان (ڕێنمایی بەکارهێنەر)

لە کاتێکدا بانکەکان پاراستنیان بەهێز دەکەن، بەشێکی گرنگ لە بەرپرسیارێتی لەسەر بەکارهێنەرە. ئەم ڕێنماییانە پەیڕەو بکە:

1. چالاککردنی دڵنیابوونی دوو هەنگاو (2FA): لە هەموو هەژمارەکانتدا چالاکی بکە بۆ پاراستنی زیاتر.
2. بەکارهێنانی وشەی نهێنی بەهێز: وشەی تێکەڵ لە پیت و ژمارە و نیشانە بەکاربهێنە و بەردەوام بگۆڕە.
3. ئاگاداری لە لینک و نامە گومانبارەکان (Phishing): هیچ کات زانیاری نهێنی لە ڕێگای نامە یان ئیمەیل مەدە.
4. نوێکردنەوەی ئەپ و سیستەمەکان: هەمیشە نوێترین وەشانی بەکاربهێنە بۆ پاراستنی باشتر.
5. چاودێری هەژمارەکانت: بەردەوام پشکنین بکە بۆ دۆزینەوەی هەر چالاکییەکی گومانبار.
6. هاوبەش نەکردنی زانیاری تایبەت: OTP، ژمارەی کارت و وشەی نهێنی لەگەڵ هیچ کەسێک هاوبەش مەکە.

ئەنجامی فڕێدکاری و بڵاوکردنەوەی دارایی: چۆن خۆت بپارێزی و چی بکەی؟

فڕێدکاری دارایی لە جیهانی دیجیتاڵدا زیاد دەبێت. بۆ پاراستنی خۆت، ئەم ڕێنماییانە پەیڕەو بکە. ئەگەر تووشی ببیت:

• وەڵام مەدە بە فڕێدکار: پارە مەدە و زانیاری زیاتر مەدە.

• بەڵگەکان کۆبکەرەوە: هەموو نامە و بەڵگەکان هەڵبگرە.

• ڕاپۆرت بکە بۆ دەسەڵاتدارەکان: بۆ پۆلیس یان دەستەی دژە تاوانی سایبەری بچۆ، چونکە یاسای عێراق سزا بۆ ئەم تاوانە دیاری کردووە.

کورتە: پاراستنی سایبەری بەرپرسیاری هاوبەشە

پاراستنی مامەڵە دیجیتاڵیەکان و پاراستنی سایبەری لە فنتێکی عێراق بەرپرسیارییەکی هاوبەشە. لە کاتێکدا بانکی ناوەندی و بانکەکان کار دەکەن بۆ دروستکردنی قەڵغانە بەهێز، هاوڵاتیانیش پێویستە هۆشیار و ئاگادار بن. بە هاوکاری و پەیڕەوکردنی باشترین ڕێوشوێنەکان، عێراق دەتوانێت داهاتوویەکی دیجیتاڵی سەلامەت و گەشەدار دابین بکات بۆ هەمووان.