لە نێوان پەناگەی ڕزگاری و دەرزی بێهۆشکەر: گەڕانەوەی حەوت بانک بۆ یانەی دۆلار چی مانایەکی هەیە؟
لە هەنگاوێکدا کە زۆر چاوەڕوانی دەکرا و بەرهەمی تێگەیشتنە نێودەوڵەتییە چڕ و نهێنییەکان بوو لە پشت پەردە لە پایتەختی ئەمریکا، واشنگتۆن، وەزارەتی گەنجینەی ئەمریکا لە 22ی تەممووزی ئەم ساڵ ڕایگەیاند کە حەوت بانکی عێراقی دووبارە مۆڵەتیان پێدراوە بۆ کارکردن لە ڕێگاکانی گواستنەوەی پارەی نێودەوڵەتی (Correspondent Banking).
لە ڕوانگەی حکومەت، ئەم پەرەسەندنە وەک پەناگەیەکی ڕاستەقینە بۆ ئابووری عێراق سەیر دەکرێت، چونکە هیوای ئەوە هەیە دووبارە دەرفەتی مامەڵەکردن بە دۆلاری ئەمریکی بۆ ئەم بانکانە، دوای ماوەیەکی درێژ لە دابڕان، ببێتە هۆی کەمکردنەوەی کەمی پارەی نەقد و ئارامکردنەوەی گۆڕانکارییەکانی نرخی دۆلار، کە لە ماوەی ڕابردوودا بارێکی قورس خستووەتە سەر بازاڕی ناوخۆ و هاوڵاتیان.
بەڵام کاتێک لە دەربڕینە فەرمییەکان دوور دەکەوینەوە و نزیک دەبینەوە لە ڕاستیی بازاڕەکان، بە تایبەتی لە بۆرسەکانی کەفاح و حارثیە و کۆڵانە بازرگانییەکانی شۆرجە، زمانی گفتوگۆ تەواو دەگۆڕێت و ڕاستەوخۆ بەرەوڕووی بازاڕی نائاسایی دەبێتەوە.
لە ناو بازرگاناندا، گومانێکی ئاشکرا هەیە لەسەر ئەوەی ئایا ئەم حەوت بانکە، هەرچەندە گەورە بن، دەتوانن داواکاریی ڕۆژانە و زۆری دۆلار لە وڵاتێکی بەکارهێنەر و هاوردەکار وەک عێراق دابین بکەن یان نا.
ڕاستیی ئابووری نیشان دەدات کە بازاڕی نائاسایی هێشتا کلیلی دیاریکردنی نرخی ڕاستەقینەی دۆلاری لەدەستدایە، بە تایبەتی کە بەشێکی گەورەی بازرگانی هێشتا لە ڕێگای کەناڵگەلێک دەڕوات کە لە ژێر پلاتفۆرمی ئەلیکترۆنیی بانکی ناوەندی تێناگەن. ئەمەش وای کردووە داواکاری بۆ دۆلاری نەقد هێشتا بەرز بێت و کۆنترۆڵی بازاڕ تا ڕادەیەکی زۆر بەدەست مامەڵەکاران و مۆمارەسەکارانی دۆلار بمێنێتەوە، نەک بە نرخی فەرمی حکومەت.
لە ڕوانگەی تەکنەلۆژیای دارایی (Fintech) و ئابووری نوێ، دەبێت دان بەوەدا بنرێت کە ئەم کراوەییەی سنووردار ڕەنگە زیاتر لە دەرزییەکی بێهۆشکەری کاتی نەبێت بۆ ئارامکردنەوەی بازاڕ، ئەگەر هاوکات نەبێت لەگەڵ هەنگاوە بنەڕەتی و بێباکەکانی چاکسازی.
قەیرانەکە لە عێراق هەرگیز تەنها کێشەی کەمی شوێنی فرۆشتنی دۆلار نەبووە؛ بەڵکو قەیرانی متمانە و ژێرخانی بانکداری بووە، کە پێویستی بە چاکسازییەکی گشتگیر هەیە بۆ گەڕاندنەوەی متمانەی بازرگانی عێراقی، و پێش هەموو شتێکیش بە خێراکردنی پرۆسەی پارەدانی ئەلیکترۆنی.
دیجیتاڵکردنی پارەدانەکان و فراوانکردنی ژێرخانی تەکنەلۆژی بۆ کەرتی دارایی، چارەسەری بنەڕەتییە بۆ کەمکردنەوەی داواکاری بۆ پارەی نەقد و سنووردارکردنی پشتبەستن بە دۆلاری کاغەزی.
لە کۆتاییدا، ئەو پرسیارە گرنگە دەمێنێتەوە کە تەنها ڕۆژانی داهاتوو وەڵامی دەدەنەوە:
ئایا ئەم حەوت بانکە دەتوانن بازاڕ لەژێر پێی مۆمارەسەکاران دەربهێنن و ڕیتمی دەوڵەت بسەپێنن، یان دۆلاری شەقام هەر وەک خاوەنی تەختەکەی خۆی دەمێنێتەوە، دوور لە چاودێری وەزارەتی گەنجینەی ئەمریکا و دەزگا چاودێرییەکان؟